Μαθήματα από την αρχαία Αθήνα: η τέχνη του να εξορίζεις τους εχθρούς σου

Η ιστορία της διαδικασίας του εξοστρακισμού

Όστρακα από την κλασική Αθήνα που αναγράφουν τα ονόματα Καλλίας και Μεγακλής. Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αθήνα, Ελλάδα/Wikimedia Commons
Το να ρίχνεις τον πολιτικό σου αντίπαλο στη φυλακή έχει μια μακρά ιστορία, ιδίως σε χώρες όπου οι δημοκρατικές αρχές αγωνίζονται να κυριαρχήσουν. Η τύχη του Αιγύπτιου Μοχάμεντ Μόρσι, ο οποίος από άμεσα εκλεγμένος πρόεδρος βρέθηκε να μαραζώνει τώρα στη φυλακή, είναι ένα υψηλού προφίλ σύγχρονο παράδειγμα. Αλλά υπάρχουν και πολλά άλλα, συχνά σε χώρες που είναι πλασματικά δημοκρατικές (π.χ. Τουρκία.)
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά πράγματα σχετικά με τις πρόσφατες εκλογές στις ΗΠΑ ήταν όλα αυτά τα λόγια από το στρατόπεδο Τραμπ για τη φυλάκιση της Χίλαρι Κλίντον. Είναι η πρώτη φορά που θυμάμαι μια τέτοια σκοτεινή απειλή να εκτοξεύεται στο λόγο ενός πολιτικού σε σύγχρονες εκλογές στο δυτικό κόσμο. Ο Τραμπ λέει τώρα  βέβαια ότι δεν θα κυνηγήσει νομικά την Κλίντον για τον χειρισμό του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της - παρά τις προεκλογικές του ρητορείες. Παρόλα αυτά, υπήρξαν επίσης εικασίες για το αν ο ίδιος ο Τραμπ θα πρέπει να υπομείνει μια διαδικασία μομφής που καθοδήγησαν οι πολιτικοί του αντίπαλοι, που προσπαθούν απεγνωσμένα να περιορίσουν το χρόνο της θητείας του. Η συζήτηση περί απαλλαγής από πολιτικούς εχθρούς είναι μάλλον στη μόδα.
Υπάρχουν κάποιες ενδιαφέρουσες ομοιότητες σε όλα αυτά με το πολιτικό τοπίο της αρχαίας Αθήνας. Ήταν εδώ που ο θεσμός του εξοστρακισμού ψηφίστηκε τον 5ο αιώνα π.Χ. - μια λέξη που χρησιμοποιούμε συχνά με ευρεία έννοια σήμερα, αλλά συνήθως όχι σε επίσημο πολιτικό λόγο. Το να «εξοστρακιστείς» στην αρχαία Αθήνα σήμαινε να εξοριστείς από την πόλη για μια περίοδο 10 ετών. Ήταν ένα μέρος των ετήσιων δημοκρατικών διαδικασιών της Αθήνας, και ως εκ τούτου δεν ήταν τόσο αυθαίρετη όσο τείνει να είναι στα περισσότερα σημερινά πολιτικά πλαίσια.
Ο εξοστρακισμός λειτούργησε ως εξής: κάθε χρόνο η συνέλευση των πολιτών («Εκκλησία») αποφάσιζε αν θα αρχίσει την διαδικασία για τον εξοστρακισμό ή όχι. Αν συμφωνούσει να το πράξει, η διαδικασία θα άρχιζε λίγο αργότερα. Ήταν σαν εκλογές από την ανάποδη, ένας διαγωνισμός στην έλλειψη δημοτικότητας που κανείς δεν ήθελε να κερδίσει.
Εάν παιρνόταν η απόφαση να προβούν σε εξοστρακισμό, οι πολίτες είχαν την ευκαιρία να γράψουν το όνομα του προσώπου που ήθελαν να εξοστρακίσουν σε ένα όστρακον (δηλαδή ένα κομμάτι πήλινου αγγείου κατάλληλο για γράψιμο). Τα στοιχεία είναι κάπως αντιφατικά, αλλά φαίνεται ότι αν υπήρχαν 6.000 ψήφοι στις εκλογές, τότε το άτομο με το μεγαλύτερο αριθμό ψήφων εξοριζόταν από την Αθήνα για δέκα χρόνια. Είχαν δέκα ημέρες για να φτιάξουν τις βαλίτσες τους και να πάνε στο καλό.
Όστρακο που φέρει το όνομα του Αριστείδη, 483-482 π.Χ.. Μουσείο της Αρχαίας Αγοράς στην Αθήνα.
Όστρακο που φέρει το όνομα του Αριστείδη, 483-482 π.Χ.. Μουσείο της Αρχαίας Αγοράς στην Αθήνα., CC BY-SA

Ένας τέτοιος άτυχος νικητής ήταν ο Αριστείδης ο Δίκαιος, ένας αριστοκράτης πολιτικός. Ο βιογράφος Πλούταρχος αφηγείται μια ιστορία του εξοστρακισμού του (που είναι πιθανώς φαντασιώδης, αλλά ωστόσο ωραίο αφήγημα):
Ένας χωρικός συνάντησε τυχαία τον Αθηναίο στρατηγό, τον οποίο δεν γνώριζε, και του ζήτησε να τον βοηθήσει να χαράξει πάνω στο όστρακό του το όνομα του Αριστείδη, μια και ο ίδιος δεν ήξερε να γράφει. Ο Αριστείδης τον ρώτησε γιατί επιθυμούσε τον εξοστρακισμό αυτού του ανθρώπου και ο χωρικός απάντησε ότι είχε βαρεθεί ν' ακούει από όλους ότι είναι «δίκαιος». Ο Αριστείδης τότε, χωρίς να αποκαλύψει την ταυτότητά του, έγραψε πάνω στο όστρακο το όνομά του. Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας ήταν πράγματι αρνητικό γι' αυτόν και εξορίστηκε. (Από τον Πλούταρχο, Αριστείδης, 7, 7-8).
Όλα αυτά μπορεί να ακούγονται σκληρά για τα άτομα που είχαν αποφασίσει να προσφέρουν την παροχή δημόσιας υπηρεσίας προς όφελος της πόλης. Ένας σύγχρονος του Αθηναίος, ωστόσο, θα μπορούσε πιθανότατα να το βρει πολύ υπεύθυνο και πολιτισμένο. Άλλωστε, ένας εξοστρακισμένος ηγέτης επιτρεπόταν να διατηρήσει την ιθαγένεια και την περιουσία του. Και στο τέλος των δέκα χρόνων θα μπορούσε να επιστρέψει και να ζήσει στην Αθήνα και πάλι.
Επιπλέον, η πόλη μπορούσε να ανακαλέσει κάποιον από την εξορία πριν από το τέλος της δεκαετίας, εάν ένιωθε την ανάγκη να το πράξει. Αυτό ακριβώς συνέβη σε ορισμένες γνωστές περιπτώσεις, όπως στην περίπτωση του Αριστείδη κατά τη διάρκεια των Περσικών πολέμων.
Ο εξοστρακισμός καθιερώθηκε ως μέρος της ετήσιας πολιτικής ζωής, δεν ήταν μια άγρια μορφή πολιτικής βίας. Παρ 'όλα αυτά, μπορούσε να είναι βίαιη, και όλα τα είδη των ατιμιών πραγματοποιήθηκαν κατά πάσα πιθανότητα για να απαλλαγεί κάποιος από συγκεκριμένα άτομα.
Μια σύγχρονη αρχαιολογική ανακάλυψη βρήκε 190 όστρακα σε ένα πηγάδι στην Αθήνα με το όνομα «Θεμιστοκλής» πάνω τους. Ήταν πιθανώς μια εκδοχή ψηφοδελτίου, γραμμένο από έναν μικρό αριθμό ανθρώπων, και πιθανώς διοργανώθηκε από τους εχθρούς του Θεμιστοκλή. Ένας αγράμματος πολίτης δεν θα χρειαζόταν καν να κάνει τον κόπο να γράψει κάποιο όνομα. Απλά ρίξτε ένα όστρακο και συνεχίστε την μέρα σας.
Ο Θεμιστοκλής τελικά εξοστρακίστηκε στο τέλος του 470 π.Χ., αν και πιθανώς επιβίωσε προγενέστερων προσπαθειών να τον ξεφορτωθούν. Όταν κάποιος φέρει στο μυαλό του ότι ο Θεμιστοκλής ήταν ο μεγάλος πρωταθλητής της Αθήνας (και της Ελλάδας), στην ναυμαχία της Σαλαμίνας εναντίον των Περσών λίγα χρόνια πριν (480 π.Χ.), είναι μια ένδειξη ότι ο καθένας θα μπορούσε πραγματικά να πέσει θύμα εξοστρακισμού.
Άλλά θύματα του εξοστρακισμού περιλαμβάνουν τον Ξάνθιππο, πατέρας του Περικλή, τον Κίμων, τον εμφανή και πλούσιο πολιτικό ηγέτη και τον διάσημο ιστορικό Θουκυδίδη. Και υπήρξαν και πολλοί άλλοι. Η εξορία ήταν ένα θεμελιώδες μέρος της πολιτικής ζωής, και χρησιμοποιήθηκεαπό τους ανθρώπους κυρίως ως απόρριψη συγκεκριμένων πολιτικών θέσεων αν και δεν υπήρχε ένας μόνο λόγος για τον οποίο μπορούσε ένας Αθηναίος πολίτης να εξοστρακιστεί.
Πέρα από οτιδήποτε άλλο, ο εξοστρακισμός μας υπενθυμίζει ότι η μισαλλοδοξία και η εκδικητικότητα έχουν μια αρχαία ιστορία πίσω τους. Το αθηναϊκό σύστημα, τουλάχιστον, είχε το πλεονέκτημα της αναγνώρισης ότι η εξορία θα μπορούσε να είναι ένα μέρος των κανονικών δημοκρατικών διαδικασιών, και ως εκ τούτου θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί με έναν τρόπο που δεν θα έβλαπτε σοβαρά τη πόλη.

Από τον Γεώργιο Βένγκα - Μαργαρίτη

COMMENTS

Όνομα

Αγγλία,21,Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία,2,Αζτέκοι,1,Αίγυπτος,9,Αμερική,10,Αργεντινή,1,Αρμενία,1,Βατικανό,7,Βέλγιο,1,Βιετνάμ,2,Βόρεια Κορέα,2,Βυζάντιο,2,Γαλατία,3,Γαλλία,17,Γερμανία,14,Γη του Πυρός,1,Δανία,1,Ειδήσεις,18,Ελλάδα,19,Ευρώπη,6,Θιβέτ,2,Θρησκεία,12,Ιαπωνία,6,Ιουδαία,2,Ιρλανδία,1,Ισλαμικό Κράτος,1,Ισπανία,5,Ιταλία,11,Κατάρ,1,Κίνα,5,Κινητά,1,Κονγκό,1,Λίστες,41,Μεξικό,2,Μογγολία,1,Νέα Ορλεάνη,2,Νεπάλ,1,Ντουμπάι,1,Ολλανδία,1,Πακιστάν,1,Περσία,2,Ρώμη,11,Ρωσία,5,Σαουδική Αραβία,1,Σκόπια,2,Σκωτία,2,Συμφορές,14,Τέως Μονάρχες,3,Τουρκία,8,
ltr
item
Η ιστορία...να λέγεται: Μαθήματα από την αρχαία Αθήνα: η τέχνη του να εξορίζεις τους εχθρούς σου
Μαθήματα από την αρχαία Αθήνα: η τέχνη του να εξορίζεις τους εχθρούς σου
Η ιστορία της διαδικασίας του εξοστρακισμού
https://4.bp.blogspot.com/-Q5cXnH3w1Fw/WNuwhtTzU3I/AAAAAAAADow/GCbMsvP6kpg5TLhyQlpCTowoJjqp9ke8wCLcB/s1600/%25CE%258C%25CF%2583%25CF%2584%25CF%2581%25CE%25B1%25CE%25BA%25CE%25B1%2B%25CE%25B1%25CF%2580%25CF%258C%2B%25CF%2584%25CE%25B7%25CE%25BD%2B%25CE%25BA%25CE%25BB%25CE%25B1%25CF%2583%25CE%25B9%25CE%25BA%25CE%25AE%2B%25CE%2591%25CE%25B8%25CE%25AE%25CE%25BD%25CE%25B1%2B%25CF%2580%25CE%25BF%25CF%2585%2B%25CE%25B1%25CE%25BD%25CE%25B1%25CE%25B3%25CF%2581%25CE%25AC%25CF%2586%25CE%25BF%25CF%2585%25CE%25BD%2B%25CF%2584%25CE%25B1%2B%25CE%25BF%25CE%25BD%25CF%258C%25CE%25BC%25CE%25B1%25CF%2584%25CE%25B1%2B%25CE%259A%25CE%25B1%25CE%25BB%25CE%25BB%25CE%25AF%25CE%25B1%25CF%2582%2B%25CE%25BA%25CE%25B1%25CE%25B9%2B%25CE%259C%25CE%25B5%25CE%25B3%25CE%25B1%25CE%25BA%25CE%25BB%25CE%25AE%25CF%2582.%2B%25CE%259C%25CE%25BF%25CF%2585%25CF%2583%25CE%25B5%25CE%25AF%25CE%25BF%2B%25CE%259A%25CF%2585%25CE%25BA%25CE%25BB%25CE%25B1%25CE%25B4%25CE%25B9%25CE%25BA%25CE%25AE%25CF%2582%2B%25CE%25A4%25CE%25AD%25CF%2587%25CE%25BD%25CE%25B7%25CF%2582%252C%2B%25CE%2591%25CE%25B8%25CE%25AE%25CE%25BD%25CE%25B1%252C%2B%25CE%2595%25CE%25BB%25CE%25BB%25CE%25AC%25CE%25B4%25CE%25B1.jpg
https://4.bp.blogspot.com/-Q5cXnH3w1Fw/WNuwhtTzU3I/AAAAAAAADow/GCbMsvP6kpg5TLhyQlpCTowoJjqp9ke8wCLcB/s72-c/%25CE%258C%25CF%2583%25CF%2584%25CF%2581%25CE%25B1%25CE%25BA%25CE%25B1%2B%25CE%25B1%25CF%2580%25CF%258C%2B%25CF%2584%25CE%25B7%25CE%25BD%2B%25CE%25BA%25CE%25BB%25CE%25B1%25CF%2583%25CE%25B9%25CE%25BA%25CE%25AE%2B%25CE%2591%25CE%25B8%25CE%25AE%25CE%25BD%25CE%25B1%2B%25CF%2580%25CE%25BF%25CF%2585%2B%25CE%25B1%25CE%25BD%25CE%25B1%25CE%25B3%25CF%2581%25CE%25AC%25CF%2586%25CE%25BF%25CF%2585%25CE%25BD%2B%25CF%2584%25CE%25B1%2B%25CE%25BF%25CE%25BD%25CF%258C%25CE%25BC%25CE%25B1%25CF%2584%25CE%25B1%2B%25CE%259A%25CE%25B1%25CE%25BB%25CE%25BB%25CE%25AF%25CE%25B1%25CF%2582%2B%25CE%25BA%25CE%25B1%25CE%25B9%2B%25CE%259C%25CE%25B5%25CE%25B3%25CE%25B1%25CE%25BA%25CE%25BB%25CE%25AE%25CF%2582.%2B%25CE%259C%25CE%25BF%25CF%2585%25CF%2583%25CE%25B5%25CE%25AF%25CE%25BF%2B%25CE%259A%25CF%2585%25CE%25BA%25CE%25BB%25CE%25B1%25CE%25B4%25CE%25B9%25CE%25BA%25CE%25AE%25CF%2582%2B%25CE%25A4%25CE%25AD%25CF%2587%25CE%25BD%25CE%25B7%25CF%2582%252C%2B%25CE%2591%25CE%25B8%25CE%25AE%25CE%25BD%25CE%25B1%252C%2B%25CE%2595%25CE%25BB%25CE%25BB%25CE%25AC%25CE%25B4%25CE%25B1.jpg
Η ιστορία...να λέγεται
http://www.historicchronicles.com/2017/03/Mathimata-Arhaia-Athina.html
http://www.historicchronicles.com/
http://www.historicchronicles.com/
http://www.historicchronicles.com/2017/03/Mathimata-Arhaia-Athina.html
true
6766169106323912359
UTF-8
Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS CONTENT IS PREMIUM Please share to unlock Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy