Ο πόλεμος του Ερρίκου του 8ου με την Καθολική Εκκλησία

 


Ένας διαβόητος και τρομερός καρδιοκατακτητής, ο Ερρίκος Η΄ ήταν ένας άνθρωπος που είχε συνηθίσει να γίνεται το δικό του. Ανηλεής με τις υποθέσεις της βασιλικής αυλής, ήταν μια επιβλητική φιγούρα και τον φοβόντουσαν όλοι όσοι βρίσκονταν γύρω του. Τίποτα δεν θα τον εμπόδιζε να διατηρήσει την κληρονομιά του πατέρα του - ούτε καν, όπως η ιστορία θα ανακάλυπτε, η ισχυρότερη θρησκεία της εποχής.

Η Μεταρρύθμιση ήταν ένα από τα πιο επαναστατικά γεγονότα που συνέβησαν ποτέ στην αγγλική ιστορία και όταν ο Ερρίκος την ενστερνίστηκε έβαλε τέλος σε 1.000 χρόνια παπικού ελέγχου, εκτόπισε χιλιάδες θρησκευτικές προσωπικότητες και - τελικά - έκανε πιο γνωστή τη θρησκεία στις μάζες για πρώτη φορά . Αλλά όπως πολλά πράγματα στη ζωή του Ερρίκου, αυτό δεν έγινε εύκολα, και θέματα καρδιάς, βασιλικού πορτοφολιού και της ηγεμονίας στη χώρα του συνενώθηκαν για να κάνουν τη ρήξη του Ερρίκου με τη Ρώμη μια πολύπλοκη διαδικασία.

Μέχρι τα τέλη του 16ου αιώνα, ο μοναχισμός είχε σχεδόν εξαφανιστεί από τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη, με πολλά να υιοθετούν τον Λουθηρανισμό ή τη Θρησκευτική Μεταρρύθμιση, και εκείνα που διατήρησαν τον Καθολικισμό το έκαναν με μια ριζικά αλλαγμένη μορφή. Αυτές οι αλλαγές προκλήθηκαν από μια δυσαρέσκεια για τη γενική κατάσταση της θρησκευτικής ζωής, που θεωρούνταν από πολλούς υπερβολικά πλούσια και πολυτελής. Πράγματι, τα μοναστήρια στην Αγγλία του 16ου αιώνα είχαν τον έλεγχο περίπου των δύο πέμπτων της παραγωγικής γης στη χώρα και κατείχαν περίπου το ένα τέταρτο του πλούτου του έθνους. Οι βασιλιάδες και οι πρίγκιπες σε όλη την Ευρώπη αντιμετώπιζαν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες λόγω της αύξησης των δαπανών - οι στρατοί, τα πολεμικά πλοία και οι οχυρώσεις δεν ήταν καθόλου φτηνές. Οι περισσότεροι, αργά ή γρήγορα, θα λεηλατούσαν τον μοναστικό πλούτο που θεωρούσαν πολλοί ως υπερβολικό και αδρανή. Οι προτεστάντες βασιλείς το έκαναν στο όνομα της εξουσίας τους που πήγαζε από τον Θεό, ενώ οι καθολικοί βασιλιάδες θα έπειθαν τον παπισμό για την μεγάλη τους ανάγκη για έσοδα. Φυσικά, ο Ερρίκος και ο επικεφαλήςτης κυβέρνησης του Τόμας Κρόμγουελ αναζητούσαν συνεχώς τρόπους να ανακατευθύνουν το εκκλησιαστικό εισόδημα στα ταμεία του Στέμματος, αλλά η διάσπαση της Αγγλίας από την εξουσία της Ρώμης - και τον Καθολικισμό - δεν πραγματοποιήθηκε λόγω έλλειψης χρημάτων. Πολλοί θα υποστήριζαν ότι η πραγματική κινητήρια δύναμη πίσω από τη ρήξη ήταν η αγάπη.

Η Αικατερίνη της Αραγωνίας - η πρώτη γυναίκα του Ερρίκου του 8ου - ήταν αρχικά παντρεμένη με τον μεγαλύτερο αδερφό του Ερρίκου, Αρθούρο. Αλλά μετά τον θάνατο του Αρθούρου από την ασθένεια του ιδρώτα, το 1502, αποφασίστηκε - προφανώς σε μια προσπάθεια να μη χρειαστεί να δώσουν πίσω τα λεφτά της προίκα της - ότι θα παντρευόταν τον Ερρίκο. Κατά ειρωνικό τρόπο, αυτή η ένωση εξαρτιόταν από τον Πάπα και την χορήγηση ειδικής απαλλαγής, επειδή οι εκκλησιαστικοί κανόνες απαγόρευαν στους άνδρες να παντρευτούν τη χήρα του αδελφού τους, αλλά η Αικατερίνη κατέθεσε ότι ο γάμος της με τον Αρθούρο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ και ως εκ τούτου στα μάτια της εκκλησίας ήταν άκυρος. Ο γάμος μεταξύ του Ερρίκου και της Αικατερίνης πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 1509, επτά χρόνια μετά το θάνατο του Πρίγκιπα Αρθούρου και λίγες μέρες μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον Ερρίκο.

Αλλά μέχρι το 1527, το ζευγάρι ήταν παντρεμένο για 18 χρόνια αλλά είχε μόνο ένα παιδί: τη Μαρία. Πέντε άλλα παιδιά - τρία από αυτά αγόρια - είχαν γεννηθεί νεκρά ή είχαν ζήσει μόνο για λίγες μέρες. Τα κενά μεταξύ κάθε γέννας, συχνά λίγο μεγαλύτερα από χρόνο, δείχνουν πόσο απεγνωσμένα ήθελε έναν γιος και κληρονόμο, ειδικά καθώς ο Ερρίκος είχε ένα ατύχημα κατά τη διάρκεια ιππασίας που σχεδόν τον σκότωσε. Έπρεπε να εξασφαλίσει έναν διάδοχο αλλά στην ηλικία των 40 ετών, η Αικατερίνη δε βρισκόταν πλέον σε ηλικία τεκνοποίησης.

Ο Ερρίκος άρχισε να πιστεύει ότι ο γάμος που δεν του είχε χαρίσει έναν γιο ήταν τιμωρία από τον Θεό που παντρεύτηκε τη γυναίκα του νεκρού αδερφού του. Σύμφωνα με το Λευιτικό, «Αν ένας άντρας πάρει τη γυναίκα του αδερφού του, ο γάμος θα είναι ακάθαρτος: θα είναι άτεκνοι». Αν και δεν ήταν τεχνικά άτεκνος, η μοναχοκόρη του δεν μπορούσε να κληρονομήσει τον θρόνο σύμφωνα με τις αντιλλήψεις του Ερρίκου.

Σε αυτό το σημείο, ο Ερρίκος είχε ήδη ερωτευτεί την Άννα Μπολέυν, κυρία επί των τιμών της Αικατερίνης, αλλά οι απόπειρες του να την πλησιάσει είχαν απορριφθεί, με την 19χρονη να λέει στον βασιλιά ότι θα παραδώσει την παρθενιά της μόνο στον άντρα που θα παντρευόταν. Ο Ερρίκος - ένας άντρας που είχε συνηθίσει να γινόταν αυτό που ήθελε - ήταν, φυσικά, εντυπωσιακός σε αυτή την ηλικία, αλλά τόση ήταν η εμμονή του με την Άννα που ρώτησε τους συμβούλους του για το ενδεχόμενο διαζυγίου από την Αικατερίνη. Με την Άννα ως σύζυγό του, σκέφτηκε, θα καθυσήχαζε τον Θεό και θα εξασφάλιζε έναν κληρονόμο της δυναστείας των Τυδώρ.

Το διαζύγιο ήταν σχεδόν άγνωστο κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οπότε ο Ερρίκος έστειλε τον Καρδινάλιο Τόμας Γούλσεϋ - τον κύριο σύμβουλό του - να μιλήσει στον Πάπα Κλήμη Ζ΄

 για να εξασφαλίσει την ακύρωση του γάμου με το επιχείρημα ότι ήταν αντίθετος με τους νόμους της εκκλησίας και ότι ο Πάπας δεν θα έπρεπε να είχε εκδώσει απαλλαγή για αυτόν. Όμως, η δυναμική της συνάντησης ήταν περίπλοκη: ο Πάπας ήταν, τότε, φυλακισμένος του Κάρολου Ε΄, ανιψιού της Αικατερίνης της Αραγωνίας, και ο Γούλσεϋ ήθελε να αποφύγει την αδικαιολόγητη ένταση καθώς επιθυμούσε μία μέρα να γίνει Πάπας ο ίδιος. Ο Πάπας Κλήμης Ζ΄, που δεν επιθυμούσε να προσβάλει κανέναν μονάρχη, έπαιξε με τον χρόνο στέλνοντας έναν εκπρόσωπο πίσω στην Αγγλία για να διεξαγάγει δίκη και να εξετάσει τα στοιχεία με σκοπό να βρει τη λύση. Ήλπιζε ότι κατά τη διάρκεια της καθυστέρησης η κατάσταση θα άλλαζε, ότι ίσως ο Ερρίκοςθα μπορούσε να αλλάξει γνώμη, ή ότι η Αικατερίνη θα έμενε έγκυος ή πως θα πέθαινε.

Η δίκη διήρκεσε δύο χρόνια, οπότε ο Ερρίκος γινόταν ολοένα και πιο απογοητευμένος. Ζήτησε από την Αικατερίνη να συνεργαστεί,  ενθαρρύνοντάς την να επιλέξει να αποσυρθεί σε μοναστήρι, κάτι που θα τον άφηνε να ξαναπαντρευτεί. Αλλά ακόμα και αφού ο Ερρίκος χώρισε την Αικατερίνη από τη Μαρία, το μόνο παιδί της, κατέστη σαφές ότι θα αντιστεκόταν σε οποιοδήποτε διαζύγιο.

Η Αικατερίνη δεν θα μπορούσε ποτέ να γνωρίζει ότι η άρνησή της να αποδεχθεί την ακύρωση και η έκκλησή της προς τη Ρώμη για υποστήριξη από τον Πάπα θα οδηγούσε την Αγγλία στη διάσπαση από την Καθολική Εκκλησία, και τις ημέρες πριν από το θάνατό της το 1536, ανησυχούσε ότι ίσως έφταιγε για τις αιρέσεις και τα σκάνδαλα από τα οποία υπέφερε η Αγγλία.

Η δίκη τελείωσε τελικά χωρίς ακύρωση του γάμου. Ο Ερρίκος ήταν εξοργισμένος, κατηγόρησε τον Γούλσεϋ για την αποτυχία και τον κάλεσε στο Λονδίνο για να απαντήσει σε κατηγορίες προδοσίας. Ο Γούλσεϋ πέθανε καθ'οδόν προτού είχε την ευκαιρία να αντιμετωπίσει την οργή του βασιλιά.

Ο Τόμας Κρόμγουελ, δικηγόρος και 1ος Κόμης του Έσσεξ, πήρε γρήγορα τη θέση του Γούλσεϋ. Υπήρξε αναμφισβήτητα ένας από τους ισχυρότερους υποστηρικτές της Μεταρρύθμισης, και ήταν ο Κρόμγουελ που σχεδίασε τα γεγονότα που τελικά θα οδηγούσαν στη ρήξη της Αγγλίας με τη Ρώμη, ενώ ο Τόμας Κράνμερ, Αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρυ εκείνη την εποχή, ήταν ο πρώτος που έβαλε την ιδέα της απόλυτης δύναμης στο μυαλό του Ερρίκου: ως βασιλιάς της χώρας και επικεφαλής της Εκκλησίας της Αγγλίας, ο Ερρίκος δεν θα ήταν υπόλογος σε κανέναν.

Ο βασιλιάς ζήτησε συμβουλές από τα πανεπιστήμια της Ευρώπης. Φυσικά, πολλοί από αυτούς τους θεσμούς αντιτάχθηκαν στο διαζύγιο, οπότε δεν είναι τυχαίο ότι οι σύμβουλοι του βασιλιά ήταν επιλεκτικοί για τους μελετητές που επέλεξαν να ρωτήσουν. Επίσης, δεν είναι τυχαίο ότι σε όσους πήραν το μέρος του Ερρίκου στην υπόθεση στάλθηκε ένα σημαντικό χρηματικό ποσό. Η προσεκτική «διαχείριση» των μελετητών απέδωσε, και τόσο το Κέιμπριτζ όσο και το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης δήλωσαν ότι ήταν αντίθετο στον θεϊκό νόμο για έναν άντρα το να παντρευτεί τη χήρα του αδερφού του. Στη συνέχεια, ο Κράνμερ επισκέφτηκε τον Πάπα για να προσπαθήσει ξανά να πετύχει την ακύρωση του γάμου. Αλλά και πάλι - και παρά το συμπέρασμα των μελετητών - το αίτημα απορρίφθηκε. Στην πραγματικότητα, ο Πάπας εξέδωσε στη συνέχεια ένα κείμενο που διέταζε τον Ερρίκο να χωρίσει από την Άννα, ο Ερρίκος δεν ήταν ελεύθερος να ξαναπαντρευτεί, και αν το έκανε χωρίς την άδεια της Ρώμης, τα παιδιά τους θα θεωρούνταν από την καθολική Ευρώπη παράνομα. Φυσικά, αυτό δεν έκανε τίποτα άλλο παρά να πυροδοτήσει την ήδη διαβόητη ιδιοσυγκρασία του Ερρίκου, και σε μια πράξη οργής, ο Ερρίκος εξέδωσε έναν νόμο ο οποίος περιόριζε τις πληρωμές από οποιαδήποτε αγγλική εκκλησία στη Ρώμη στο μόλις 5% των καθαρών εσόδων της. Ο Ερρίκος επέβλεψε προσωπικά την έγκριση του νομοσχεδίου στη Βουλή των Κοινοτήτων, και σε μια πρωτοφανή κίνηση ζήτησε από όλους εκείνους που υποστήριζαν το νομοσχέδιο να καθίσουν στη μία πλευρά του Σώματος και εκείνους που ήταν αντίθετοι στην άλλη - ένα εκφοβιστικό μέτρο που έκανε τον νόμο να περάσει χωρίς διαμάχη και βοήθησε τον Ερρίκο να γνωρίζει τους αντιπάλους του.

Αλλά και πάλι, αυτό απέτυχε να έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα στον πάπα - του οποίου του είχε πει επανειλημμένα ο Κάρολος Ε΄ ότι θα ήταν πολύ θυμωμένος εάν χορηγούσε το διαζύγιο. Τα πράγματα γίνονταν πιο πιεστικά για τον Ερρίκο τώρα, καθώς στις αρχές του 1533 η Άννα αποκάλυψε ότι ήταν έγκυος. Ο Ερρίκος έπρεπε να κινηθεί γρήγορα για να εξασφαλίσει τη νομιμότητα του παιδιού τους, και έτσι το ζευγάρι παντρεύτηκε σε μια μυστική τελετή στο ιδιωτικό παρεκκλήσι του βασιλιά στο Whitehall.

Αισθώντας την αντίθεσή του λαού στην ένωση - η Αικατερίνη της Αραγωνίας ήταν δημοφιλής στην Αγγλία - ο Ερρίκος άσκησε περαιτέρω επιρροή με τον Νόμο Περιορισμού των Προσφυγών. Αυτός ο νόμος έφερε τα εκκλησιαστικά δικαστήρια υπό τον έλεγχο του Ερρίκου και το καθιστούσε παράνομο για οποιονδήποτε να προσφύγει στον πάπα. Αυτό σήμαινε ότι, ο νεοδιορισμένος αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρυ Τόμας Κράνμερ θα μπορούσε να δώσει το αναγκαίο διαζύγιο και κανείς δεν θα μπορούσε να προσφύγει σε μια υψηλότερη εξουσία - τη Ρώμη.

Οι ιστορικοί διαφωνούν για το αν ο Ερρίκος ήθελε τα πράγματα να φτάσουν τόσο μακριά. Εξάλλου, εάν είχε χορηγηθεί διαζύγιο από την αρχή, δεν θα υπήρχε ανάγκη για αυτούς τους νόμους. Αλλά τώρα ο Ερρίκος είχε δεσμευτεί σε μια συγκεκριμμένη πορεία δράσης. Δυστυχώς, όμως, για τον Ερρίκο, η Άννα γέννησε ένα κορίτσι: την Ελισάβετ. Αυτό ήταν τόσο απογοητευτικό όσο και ενοχλητικό: ο Ερρίκος είχε κάνει τα πάντα για να προστατεύσει το αγέννητο παιδιού του από το να γεννηθεί νόθο, αλλά άλλο ένα κορίτσι σήμαινε ότι η κληρονομιά των Τυδώρ ακόμα κινδύνευε. Η σχέση του με την Άννα ήταν σύντομα σε κρίση, και για άλλη μια φορά ο Ερρίκος θεωρούσε ότι τον τιμωρούσε ο Θεός.

Ακόμα ήλπιζε ότι θα αποκτούσε τον πολυαγαπημένο του γιο και κληρονόμο του, και έτσι ο Ερρίκος προχώρησε και άλλο. Τον Δεκέμβριο του 1533, εκδόθηκε μια εντολή που ανέφερε ότι ο Πάπας δεν είχε περισσότερη εξουσία στην Αγγλία από οποιονδήποτε άλλο επίσκοπο. Από τώρα και στο εξής θα ήταν απλώς γνωστός ως επίσκοπος της Ρώμης. Για να είμαστε σίγουροι ότι οι υπήκοοι του αναγνώριζαν τη βασιλική υπεροχή έναντι της παπικής υπεροχής, ο Ερρίκος διέταξε τους ιερείς της ενορίας να διαγράψουν όλες τις αναφορές στον πάπα από τα βιβλία προσευχής και να αφήσουν τους ενορίτες τους χωρίς καμία αμφιβολία ότι ο βασιλιάς, και μόνο ο βασιλιάς, ήταν ο επικεφαλής της εκκλησίας.

Αυτό ισχυροποιήθηκε από την Πράξη της Διαδοχής, η οποία κήρυξε τον γάμο του Ερρίκου και της Αικατερίνης παράνομο και υποστήριξε το γάμο του Ερρίκου με την Άννα Μπολέυν. Η πράξη περιόρισε επίσης τη διαδοχή στα παιδιά αυτού του νέου γάμου: η πριγκίπισσα Μαρία Τυδώρ δεν ήταν πλέον κληρονόμος του θρόνου.

Η Πράξη της Υπεροχής - ο θάνατος της θρησκευτικής σχέσης της Αγγλίας με τη Ρώμη - ψηφίστηκε το 1534. Αυτό ουσιαστικά κήρυξε την Αγγλία κυρίαρχο κράτος και τον βασιλιά επικεφαλή τόσο της χώρας όσο και της εκκλησίας. Η Πράξη έδωσε στον Ερρίκο τη δύναμη που είχε προηγουμένως μια άλλη πνευματική αρχή - ο Πάπας.

Όλοι οι φόροι που προηγουμένως πήγαιναν στη Ρώμη θα πληρώνονταν στον βασιλιά, ο οποίος θα μπορούσε τώρα να ορίσει τα της πίστης στο κοινοβούλιο και να διορίσει όποιον άνδρα ήθελε στις σημαντικότερες εκκλησιαστικές θέσεις. Το πέρασμα αυτής της πράξης έδωσε στον Ερρίκο περισσότερη δύναμη από ποτέ, και ακολούθησε γρήγορα ένας νόμος για την προδοσία, ο οποίος έλεγε ότι όποιος έγραφε ή μίλαγε αρνητικά για τις σχέσεις του Ερρίκου με τον Πάπα ήταν ένοχος για προδοσία.

Φυσικά, ο Ερρίκος δεν θα μπορούσε απλά να σκοτώσει όλους όσους διαφωνούσαν, οπότε έπρεπε να κάνει τη ρήξη από τη Ρώμη να μοιάζει μέρος ενός συνολικού πακέτου μεταρρυθμίσεων. Πράγματι, η όλη διαδικασία είχε συμβεί τόσο αργά που οι περισσότεροι άνθρωποι είχαν μικρό πρόβλημα με την αλλαγή. Ωστόσο, οι περισσότεροι ήταν αρνητικοί με την ιδέα του διαζυγίου και του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν η Αικατερίνη και η Μαρία. Αυτό όμως εξισορροπηθηκε με τη λαϊκή άποψη για την εκκλησία, η οποία ήταν υπερβολικά πλούσια και άπληστη, και ο Πάπας ένας ξένος που ενδιαφερόταν μόνο να αυξήσει τους φόρους. Έτσι, σε αυτό το στάδιο, η πλειοψηφία συμφώνησε με την κίνηση του Ερρίκου, και πρόθυμα υπέγραψαν τον Ορκο της Υπεροχής που στη συνέχεια απαίτησε από όλους τους υπηκόους του.

Σε αυτό το σημείο, παρά τις τεράστιες αλλαγές στη διακυβέρνηση της εκκλησίας, η ίδια η θρησκεία στην Αγγλία παρέμεινε αμετάβλητη. Ωστόσο, οι εξελίξεις δημιούργησαν ένα επικίνδυνο προηγούμενο για την Αγγλία. Το 1536, ο Ερρίκος είχε χάσει το ενδιαφέρον του για την Άννα - που δεν είχε κάνει γιο - η οποία στη συνέχεια κατηγορήθηκε άδικα για προδοσία και μοιχεία και εκτελέστηκε.

Ο Ερρίκος παντρεύτηκε τότε τη Τζέιν Σίμουρ και χάρη στην Πράξη της Διαδοχής μπόρεσε να διαγράψει τον προηγούμενο γάμο του, δίνοντας στην Ελισάβετ το ίδιο καθεστώς με τη Μαρία: «Λαίδη», όχι «πριγκίπισσα». Αλλά το ευρύ κοινό είχε μεγαλύτερες ανησυχίες. Σε μια προσπάθεια να ενισχύσει τα ταμεία του βασιλιά, ο Κρόμγουελ προχώρησε στη διάλυση των μοναστηριών, η μοναστική γη άρχισε να πωλείται και τα κτίρια να απογυμνώνονται από πράγματα αξίας, συμπεριλαμβανομένου του μόλυβδου από τις στέγες. Ο νόμος των 10 άρθρων το 1536 έκανε την αγγλική εκκλησία ακόμα πιο Προτεσταντική, έχοντας μόνο τρία μυστήρια - βάπτιση, μετάνοια και Ευχαριστία. Τα άλλα μυστήρια, συμπεριλαμβανομένου του γάμου και της κηδείας, δεν θεωρούνται πλέον ιερά και απαγορεύονταν επίσης τα προσκυνήματα και η έκθεση λειψάνων προς λατρεία. Αλλά αργότερα, το 1539, η Πράξη των Έξι Άρθρων αφαίρεσε μεγάλο μέρος αυτής της Προτεσταντικής εστίασης της  νέας πίστης και επανέφερε πολλές καθολικές πεποιθήσεις.

Ήταν μια ταραχώδης εποχή για τη θρησκεία στην Αγγλία. Αυτή η εξέλιξη της θρησκείας συνεχίστηκε πολύ μετά το θάνατο του Ερρίκου, καθώς η Μαρία και η Ελισάβετ αργότερα είχαν η καθεμία τις δικές της θρησκευτικές πεποιθήσεις που ήθελαν να ενσταλάξουν σε όλη την επικράτεια.

Τα κίνητρα του Ερρίκου για διάσπαση από τη Ρώμη σίγουρα δεν ήταν μόνο θρησκευτικά, αλλά η έλλειψη ψυχραιμίας, η ανυπομονησία του και οι συχνά αγενείς τρόποι του, ξεκίνησαν μια διαδικασία που θα άλλαζε το πρόσωπο της θρησκείας - και της πολιτικής - στην Αγγλία για πάντα.

COMMENTS

Όνομα

Αγγλία,12,Αίγυπτος,2,Αρχαίες Θρησκείες,2,Αυτοκράτειρα,1,Αυτοκράτορες,2,Αψβούργοι,1,Βασιλιάδες και Βασίλισσες,15,Βασιλιάς της Αγγλίας,3,Βασιλιάς της Γαλλίας,1,Βασίλισσα της Αγγλίας,5,Βυζάντιο,3,Γαλλία,1,Γερμανία,2,Διάφορα,6,Δικτάτορες,2,Εκκλησία,2,Ελλάδα,1,Ερωτήσεις,2,Θρησκεία,5,θρησκεία και ιστορία,6,Ιερουσαλήμ,2,Ιουδαία,2,Ιουδαϊσμός,2,Ισπανία,1,Καθολική Εκκλησία,1,Ναζί,2,Οίκος του Αννόβερου,1,Οίκος των Βουρβόνων,1,Οίκος των Στιούαρτ,1,Πράγματα που δεν ξέρατε,3,Πρόσωπα που άλλαξαν την Ιστορία,8,Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία,4,Ρώμη,2,Σκωτία,1,Τυδώρ,8,Φαραώ,2,χριστιανισμός,4,
ltr
item
Ιστορικά Χρονικά: Ο πόλεμος του Ερρίκου του 8ου με την Καθολική Εκκλησία
Ο πόλεμος του Ερρίκου του 8ου με την Καθολική Εκκλησία
Με κίνητρο την απληστία, την αγάπη και τη δίψα για εξουσία, ο Βασιλιάς Ερρίκος Η΄ άλλαξε τη θρησκεία στην Αγγλία για πάντα.
https://1.bp.blogspot.com/-7KQc9iV9bjA/X63Alt4BoDI/AAAAAAAAckg/rFZCP3p4yjksL91Kk7ZpWpvBTWFTeBP_wCPcBGAYYCw/w233-h400/%25CE%2595%25CF%2581%25CF%2581%25CE%25AF%25CE%25BA%25CE%25BF%25CF%2582%2B%25CE%2597%25CE%2584%2B%25CF%2584%25CE%25B7%25CF%2582%2B%25CE%2591%25CE%25B3%25CE%25B3%25CE%25BB%25CE%25AF%25CE%25B1%25CF%2582.jpg
https://1.bp.blogspot.com/-7KQc9iV9bjA/X63Alt4BoDI/AAAAAAAAckg/rFZCP3p4yjksL91Kk7ZpWpvBTWFTeBP_wCPcBGAYYCw/s72-w233-c-h400/%25CE%2595%25CF%2581%25CF%2581%25CE%25AF%25CE%25BA%25CE%25BF%25CF%2582%2B%25CE%2597%25CE%2584%2B%25CF%2584%25CE%25B7%25CF%2582%2B%25CE%2591%25CE%25B3%25CE%25B3%25CE%25BB%25CE%25AF%25CE%25B1%25CF%2582.jpg
Ιστορικά Χρονικά
https://www.historicchronicles.com/2020/11/henry.and.pope.html
https://www.historicchronicles.com/
https://www.historicchronicles.com/
https://www.historicchronicles.com/2020/11/henry.and.pope.html
true
822813451161017456
UTF-8
Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy Table of Content